Thomas Oosterhof
De Elfstedentocht vormt het hart van dit project. Mijn vader reed de tocht tweemaal. Wanneer hij erover spreekt, verandert hij. Een strak, rechtlijnig verhaal valt uiteen in fragmenten: kou, pijn, klunen, een blik van een onbekende, het geluid van mensen langs de kant. Zijn stem wordt krachtiger, zijn lichaam richt zich op, zijn blik verschuift naar een landschap dat alleen hij nog ziet. In de portretten van de rijders die ik fotografeer herken ik hem. Het zijn geen heldenverhalen, maar ervaringen die diep in het lichaam zijn opgeslagen en nog altijd meebewegen in wie zij zijn.

Mijn eigen band met de tocht is indirect. De laatste werd gereden in 1997, het jaar waarin ik werd geboren. Toch heb Ik haar leren kennen via verhalen, gesprekken en beelden. Via mijn vader, via mensen die ik spreek, via kranten uit die tijd die bewaard zijn gebleven. In die ontmoetingen zie ik hoe herinneringen lichamen in beweging zetten, hoe mensen opleven, vertragen of afdwalen zodra ze over de tocht spreken. Die staat van zijn, die bezieling, raakt ook mij tijdens het fotograferen. Daar ligt mijn betrokkenheid. Niet in het schaatsen zelf, maar in het voelen van wat de tocht met mensen heeft gedaan en nog steeds doet.

Die gevoeligheid voor het verleden is mede gevormd door mijn grootouders, die in Friesland aan het water woonden. Als kind stond ik daar op het ijs zodra het kon, op sloten en meren die onderdeel waren van hetzelfde landschap waar de tocht doorheen liep. Na het overlijden van mijn oma werd die wereld plots kwetsbaar. Wat altijd aanwezig leek, bleek eindig. Dat besef vormt een stille motor onder dit project en onder mijn behoefte om vast te leggen wat dreigt te verdwijnen.

Archiefmateriaal speelt daarom ook een centrale rol in het werk. Oude foto’s, objecten en documenten fungeren als brug tussen verleden en heden. Ze activeren herinneringen bij de geportretteerden en maken de afwezigheid van de tocht voelbaar. Hedendaagse portretten en beelden van lege routes staan naast historische beelden en benadrukken de lange stilte die is gevallen. Zo ontstaat een dialoog tussen wat geweest is en wat nog steeds voortleeft.

Dit project is een poging om vast te houden wat dreigt te verdwijnen, en om te laten zien dat het tegelijk blijft voortleven. Bij vorst en ijs laait het verlangen telkens opnieuw op: in het nieuws, op het ijs, in mensen die weer gaan schaatsen. Niet om de Elfstedentocht te reconstrueren, maar om zichtbaar te maken hoe een gebeurtenis die voorbij is, blijft bestaan in mensen. Wat op het ijs verdwijnt, kan in hen opnieuw ontstaan.
Made on
Tilda